تدریس ویولن در شیراز

گام : به مجموعه چند نت پي در پي که با فاصله هاي معين و حساب شده به دنبال هم نواخته مي شوند و آخرين نت آن ، هنگام بالايي نت اول باشد يک گام موسيقي مي گويند.

درجه گام : اصوات معين و پي در پي را درجه گام مي نامند .

نکته : هميشه در اجراي يک گام شروع آن الزاما با نت ريشه نيست بلکه ممکنه چند نت در قبل از آن از همان گام نواخته بشه .

انواع گام :۱) گامهاي دياتونيک 2) گامهاي کروماتيک

گام کروماتيک : گامي است که فاصله ميان تمام درجه هاي آن يک نيم پرده است

گام دياتونيک : گامي است که فاصله هاي ميان درجات آن مانند کروماتيک يکدست و برابر نيستند مانند گامهاي ماژور و مينور

گام ماژور ( Major Scale )

اين گام يکي از مهمترين گامهاي دياتونيک است و با احتساب نت همنام آخر ، هشت نت دارد و فاصله هاي ميان درجات متوالي متشکل از پنج پرده و دو نيم پرده است .

براي متوجه شدن اين موضوع به الگوي زير دقت کنيد :
VIII نيم پرده VII پرده VI پرده V پرده IV نيم پرده III پرده II پرده I

حالا بعنوان مثال به گامهاي لا ماژور و دو ماژور دقت کنيد :
A Major : A - - B - - C# - D - - E - - F# - - G# - A
C Major : C - - D - - E - F - - G - - A - - B - C

همونطور که ميبينيد گام دو ماژور، گام دياتونيکي هستش که در اون از نت هاي ديز يا بمل خبري نيست .
تب ها گيتار اين دو گام رو براتون مي زارم تا جاي نت ها رو ببينيد . اين گامها به دوشکل افقي و عمودي نوشته شده اند .

گام مينور ( Minor Scale )

يک گام مهم دياتونيک ديگر گام مينور است . گام مينور در کنار گام ماژور به Ying Yang موسيقي ملقب شدن . گام مينور هم با احتساب نت آخر همنام هشت نت دارد که فاصله ميان درجات آن از 2 نيم پرده و 5 پرده تشکيل شده است . الگوي زير نشاندهنده يک گام مينور خواهد بود :
VIII پرده VII پرده VI نيم پرده V پرده IV پرده III نيم پرده II پرده I

حالا براي درک بهتر به گام لا مينور و دو مينور دقت کنيد :
Aminor : A -- B - C -- D -- E - F -- G -- A
Cminor : C -- D - D# -- F -- G - G# -- A#

همانطور که مشاهده مي کنيد گام لا مينور هم گام ديگر دياتونيک هست که در آن از نت هاي بمل و ديز خبري نيست .

گام مينور به سه گونه وجود دارد : 1) طبيعي 2 ) هارمونيک 3 ) ملوديک
که جاي بحث فراواني دارد.

گام مينور پنتاتونيک ( Pentatonic Minor Scale )

قبل از شروع به بررسي اين گام بهتر است که شناخت اندکي نسبت به گامهاي پنتاتونيک پيدا کنيم . گامهاي پنتاتونيک که پايه ريزي شده از گامهاي ماژور و مينور هستند به استثنا دو نت که از اين گامها کنار گذاشته شده اند که اين امراين گامها را از حالت دياتونيک ( هفت نت ) به پنتاتونيک ( 5 نت ) تبديل کرده است و شايد هم همين موضوع باعث شده که اين گامها طرفداران ويژه اي را در ميان گيتاريست ها داشته باشند .
اين گام ها به شدت از طرف گيتاريست هاي سبک راک طرفداري مي شود بخصوص اريک جانسون از آن دست نوازندگان مطرح هست که در بيشتر آثارش مي توان رد اين گام ها را پيدا کرد . البته اين گام ها طرفداران مخصوص به خود را در نزد نوازندگان بلوز را هم داراست .

همانطور که از اسم گام هم پيداست ساختار اين گام از 5 نت تشکيل شده و فاصله ميان درجات پي در پي ان تشکيل شده از دو پرده و دو يک و نيم پرده است . براي متوجه شدن اين مطلب ساختار زير را ببينيد :

V يک و نيم پرده IV پرده III پرده II يک و نيم پرده I

به مثال هاي زير توجه کنيد :

A minor pentatonic : A --- C -- D -- E --- G

C minor pentatonic : C --- D# -- F -- G --- A#

E minor pentatonic : E --- G -- A -- B --- D

گام ماژور پنتاتونيک ( Major Pentatonic Scale )

در ادامه معرفي گام هاي موسيقي مي رسيم به گام ماژور پنتا تونيک که يک گام ديگر پنتا تونيک هست .پايه اين گام از گام ماژورگرفته شده است و فاصله ميان درجات آن تشکيل شده از سه پرده و يک ، يک و نيم پرده . براي درک اين موضوع الگوي زير رو ببينيد :

V پرده IV يک و نيم پرده III پرده II پرده I

به مثال زير که گام لا ماژور پنتاتونيک را نمايش مي دهد دقت کنيد :

A -- B -- C# --- E -- F#

و همينطور :

C major pentatonic : C -- D -- E --- G -- A

گام مينور هارمونيک ( Harmonic minor Scale )

گام زيبايي که در آثار کلاسيک و راک بوفور به چشم مي خورد . در آثار ويوالدي ، باخ و پاگانيني و همينطور در کارهاي ريچي بلک مور و اينگوي مالمستين بوضوح مي توانيد رد پاي اين گام را ببينيد که چه زيبا خودنمايي مي کند . اين رو هم اضافه بکنم که اين گام را با نام هارمونيک شرقي هم مي شناسند و اين بخاطر تم شرقي اين گام است .

اين گام هم يک گام دياتونيک است و فاصله ميان درجات آن تشکيل شده از سه پرده ، دو نيم پرده و يک ، يک و نيم پرده . به الگوي زير توجه کنيد :

VII يک و نيم پرده VI نيم پرده V پرده IV پرده III نيم پرده II پرده I

اکنون مثال زير را ببينيد :

Aminor Harmonic : A -- B - C -- D -- E - F ---# G

اگر الگوي اين گام را با گام مينور مقايسه کنيد متوجه شباهت اين دو خواهيد شد . دليل اين امر اين است که گام هارمونيک مينور پايه ريزي شده از روي گام مينور است يا به اصطلاح هارمونيک گام مينور است ( گام هارمونيک مينور ) . فرق بين اين دو در G# است که همين نت باعث هارمونيک شدن اين گام مي باشد .

گام ماژور بلوز ( Blues Major Scale )

گام زيباي بلوز ماژور که در در موسيقي بلوز ، جز و راک شنيده ميشود داراي 6 نت مي باشد . فاصله ميان در جات آن را با استفاده از الگوي زير بشناسيد :


VI پرده V نيم پرده IV نيم پرده III پرده II يک و نيم پرده I

براي مثال دو گام لا و مي ماژور بلوز رو ببينيد :

Amajor blues : A --- C -- D - D# - E -- #F

Emajor blues : E --- G -- A - A# - B -- #C

گام عربي ( Arabic Scale )

اين گام همانطور که از اسمش پيداست گامي عربي است و در دسته بندي گام هاي شرقي به حساب مي آيد . گام زيبايي است که اسرار و رموز صحرا و بيابان هاي عربي را در خود نهفته دارد . امروزه اين گام بسيار مورد استقبال هنرمندان قرار گرفته بطوريکه حتي نوازندگان غربي هم بعضا اين گام را در کارهاي خود بکار مي برند ، جو ساترياني در آهنگ Oriental melody اين گام را استفاده کرده است .
حال به بررسي ساختار اين گام 7 نتي مي پردازيم :

VII پرده VI پرده V نيم پرده IV نيم پرده III پرده II پرده I

براي مثال گام لا عربي را در نظر مي گيريم :

A Arabic scale : A -- B -- C# - D - D# -- F -- G